Straatwerk met toekomst

Circulariteit en de circulaire economie staan in het teken van het optimaal benutten van grondstoffen en producten, om zo het afval en grondstofgebruik te minimaliseren. Vaak wordt het in één adem genoemd met het beperken van CO₂-uitstoot of het recyclen van producten, maar het gaat het veel verder. 

De circulariteit van een product zoals straatbakstenen omvat ook de grondstoffen waaruit het wordt gemaakt (zoveel mogelijk duurzaam hernieuwbaar), de levensduur, de mate waarin het hergebruikt kan worden, de mogelijkheid tot demontage en het technische en economische waardebehoud van het product gedurende en aan het einde van de volledige levenscyclus. Circulariteit levert een belangrijke bijdrage aan maatschappelijke opgaven als het tegengaan van klimaatverandering door broeikasgassen te voorkomen, een schoner milieu en leefomgeving, herstel van biodiversiteit en een grote levenszekerheid van grondstoffen.

Vanaf 2027 zal de wettelijke sturing op MKI in aanbestedingen van GWW-werken zijn intrede doen. Er dienen dan verplicht MKI prestatie-eisen op materiaalniveau gesteld te worden voor beton, asfalt en eventueel staal. Daarnaast komt er een verplichting om MKI als gunningscriterium op te nemen in de aanbesteding en contractering van GWW-werken. Dit laatste zien we al enige tijd terug in projecten waarbij het gunningscriterium bijvoorbeeld procentueel meetelt (bijv. 30%). MKI wordt ook al toegepast als maximum eis bij technische uitvragen waar de eisen worden geborgd in bestekken, bijvoorbeeld via het Moederbestek van Bouwcirculair. Hier vind je ook het productblad voor straatbaksteen. 

De MKI is zichtbaar op het milieuprofiel van het product. Belangrijke tip: blijf altijd waakzaam dat je LCA’s vergelijkt op basis van dezelfde rekenmethode en/of datasets. Op dit moment is bijvoorbeeld de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken versie 1.2 de meest recente en verplichte rekenmethode. Naast de berekeningsmethode en de gebruikte datasets is het ook belangrijk om rekening te houden met de functionele eenheid van de LCA; de eenheid waarop de LCA betrekking heeft. De impact per m² bestrating is bijvoorbeeld anders dan de impact per ton bestrating. Dus: appels met appels vergelijken. 

Een andere manier om circulariteit op te nemen in projecten is om te kijken welke materialen je kunt hergebruiken en hiervoor bijvoorbeeld de stelregel ´hergebruik, tenzij ...` te nemen. Onze straatbakstenen kennen een levensduur van gem. 135 jaar met een hergebruik van nagenoeg 90%.

Voor het antwoord op deze vraag maken we gebruik van de R-ladder van het Planbureau voor de Leefomgeving. De eerste trede (R1) op de ladder is de meest circulaire strategie, de laatste het minst (R6). De treden zijn R1 Refuse & Rethink, R2 Reduce, R3 Re-use, R4 Repair, R5 Recycling en R6 Recover. 

Het begint bij trede R1 met het nadenken over hoe je zo efficiënt en functioneel mogelijk verhardt. Onze straatbakstenen maken op de ladder het verschil door de toepassing van de hernieuwbare grondstof rivierklei en dematerialisatie (R2 Reduce), een gemiddelde levensduur van 135 jaar en een hergebruik van nagenoeg 90% (R3 Re-use). De straatbakstenen kunnen vermalen worden tot toeslagstof in nieuwe straatbakstenen of de oude stenen kunnen (lokaal) gebroken worden tot steenslag/granulaat (R5 Recycling). Trede R4 en R6 zijn niet van toepassing.

Om volledig te zijn beginnen we eerst met een stukje theorie: de MKI (MilieuKostenIndicator) drukt de milieubelasting (maatschappelijke ‘schaduwkosten’) van een product of bouwwerk uit in euro’s per eenheid (bijvoorbeeld per m²). Hoe lager de MKI, hoe minder belastend het product en hoe minder verwachte kosten er zijn om de optredende milieu-effecten ongedaan te maken. De MKI is de uitkomst van een Levenscyclusanalyse (LCA). Daarin worden alle milieueffecten van een product onderzocht en gewogen op basis van 5 levensfasen: A 1-3 Productie, A 4-5 Bouw, B 1-7 Gebruik, C 1-4 Sloop en D Hergebruik. Voor de LCA volgen we de Europese Norm 15804 en de aanvullende Nederlandse Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken. De resultaten van de LCA worden in het milieuprofiel gerapporteerd. Hier staat de MKI-score in vermeld. 

De categorie 2 (branche gebonden) MKI-set A1 van straatbaksteen bedraagt gemiddeld slechts 0,94 €/m² en is opgenomen in de Nationale Milieudatabase (NMD). Wij bieden echter al straatbakstenen met een MKI-score vanaf € 0,60/m2 o.b.v. 80 mm hoogte (volgens Bepalingsmethode 1.2). Jouw projectspecifieke product-MKI is altijd afhankelijk van factoren als kleur, formaat en transportafstand. Op aanvraag bezorgen we u graag een productspecifiek milieuprofiel voor uw project. 

Wilt u meer weten over hoe u omgaat met de modules in een LCA? Lees dan dit antwoord. 

Straatbakstenen zijn meerdere malen te hergebruiken. Hoe vaak is uiteindelijk afhankelijk van de omstandigheden tijdens de gebruiksduur. Straatbakstenen zijn oersterk en gaan generaties mee. De levensduur is gemiddeld zo’n 135 jaar en kan oplopen tot wel 190 jaar. Het hergebruik is vastgesteld op nagenoeg 90%. Als je telt met elke 30 jaar groot onderhoud dan kun je straatbakstenen tenminste 4x hergebruiken. 

In tegenstelling tot andere elementenverharding hebben de meeste straatbakstenen twee bruikbare zichtzijden waardoor ze tweezijdig te gebruiken zijn. Ons Linge® formaat 80/80 heeft zelfs drie bruikbare zichtzijden. Als je gaat hergebruiken heb je dus nog een extra onverweerde en ongebruikte kant. Dit vergroot de kans dat een steen niet wordt afgekeurd tijdens het beoordelings- pakketteerproces voor hergebruik.