Wolwerk in Tilburg: Pirrouet geeft de gevouwen gevel karakter
Een ritme van gekleurde gevelvlakken, grijze hoeken en verfijnd metselwerk verbindt vijftig sociale huurwoningen met het industriële verleden van het Fabriekskwartier. Hoe ontwerp je een woongebouw dat aansluit bij een grootschalige industriële omgeving en tegelijk prettig aanvoelt van dichtbij? Bij Wolwerk in Tilburg beantwoordt architectenbureau Ponec de Winter die vraag met een gevouwen gevel. De Pirrouet-gevelstenen spelen daarin een bepalende rol. Hun kleurmogelijkheden en maatvastheid ondersteunen het bijzondere metselwerk, terwijl de CO₂-opname tijdens de productie bijdraagt aan de duurzaamheidsambitie van het project.
Een woongebouw met twee schaalniveaus
Wolwerk omvat vijftig sociale huurwoningen voor woningcorporatie Tiwos. Heerkens van Bavel realiseert het project in opdracht van Triborgh Gebiedsontwikkeling. Twee vrijwel gespiegelde gebouwen omsluiten een binnenhof met een grote boom. Aan de buitenzijde kijken ze uit op het AaBe-complex, de voormalige wollendekenfabriek.
Architecten Katja de Winter en Dana Ponec zochten naar een ontwerp dat zich tussen dit industriële erfgoed en de grote woongebouwen van het Fabriekskwartier staande houdt. De lange gevels kregen daarom een gevouwen vorm. Van een afstand zorgt die voor een herkenbaar ritme; dichterbij maken de hoeken, kleuren en metselverbanden steeds meer details zichtbaar.
Kleur en grijs brengen het weefpatroon terug
De keuze voor Pirrouet gaf de architecten aanleiding om de gevel verder te verfijnen. Gekleurde stenen vormen de gevelvlakken, terwijl naturelgrijze stenen de hoeken en zaagtanden markeren. Daardoor worden de vouwen extra leesbaar en ontstaat een afwisseling die verwijst naar het weven van de wollen dekens uit de voormalige AaBe-fabriek.
Ook de terugliggende vlakken kregen een eigen uitwerking waarbij een smal streepje kleur zichtbaar blijft. Samen vormen die streepjes een fijn patroon. Het metselwerk verbindt zo de grote beweging van de gevel met details die bewoners en voorbijgangers van dichtbij ervaren.
De uitstraling van het gebouw is meegegroeid met de keuze van de steen. Van een afstand zie je de grote schaal, maar als je dichterbij komt, gebeurt er meer. Die verfijning is dankzij het gebruik van Pirrouet echt goed gelukt.
Volle gevelstenen voor een uitgesproken ontwerp
Voor aannemer Heerkens van Bavel vroeg de bijzondere gevel om een materiaalkeuze die aansloot bij de uitvoering. Het oorspronkelijke plan met steenstrips maakte daarom plaats voor volle Pirrouet-gevelstenen.
“Gezien de diversiteit van de gevel vonden we metselen met een volle steen een betere keuze”, vertelt Perry Hendriks, projectleider bij Heerkens van Bavel.
De vele hoeken, kozijnen en doorlopende zichtlijnen vragen om nauwkeurig metselwerk. Want dat is noodzakelijk bij deze gevouwen en getande gevel. Juist daar bood de maatvastheid van Pirrouet een grote meerwaarde.
Het ontwerp op ware grootte getoetst
Om de complexe detaillering vooraf inzichtelijk te maken, zette Hendriks in een voormalige busremise op het terrein een volledig stramien op ware grootte uit. Zo konden de betrokken partijen de aansluitingen en het metselwerk in de praktijk beoordelen voordat ze aan de gevel begonnen.
Die zorgvuldige voorbereiding en de afstemming tussen aannemer, architect en Vandersanden hielpen om het ontwerp uitvoerbaar te maken, met behoud van de bijzondere details. Voor Hendriks ligt daarin een belangrijke kwaliteit van het project: “We hebben elkaar verbeterd, zonder het ontwerp af te zwakken. En we hebben aan ieders wens kunnen voldoen.”
26.000 kilo CO₂ opgenomen in de gevelstenen
Naast de architectonische en uitvoeringstechnische mogelijkheden telden de duurzame eigenschappen mee in de materiaalkeuze. De 230.000 Pirrouet-gevelstenen voor Wolwerk namen tijdens hun productie samen 26.000 kilo CO₂ op. Pirrouet is daarmee in de productiefase CO₂-negatief.
Bij Wolwerk krijgt die materiaalkeuze ook een zichtbare betekenis. De steen ondersteunt het ritme, de kleurverdeling en de nauwkeurige detaillering waarmee het gebouw zijn eigen plek in het Fabriekskwartier inneemt. Zo komen de duurzaamheidsambitie en de architectonische uitwerking samen in één gevel.
Projectinfo
- Project - 50 sociale huurwoningen, Wolwerk, Tilburg, NL
- Opdrachtgever/ontwikkelaar: Triborgh Gebiedsontwikkeling
- Architect: Ponec de Winter
- Aannemer: Heerkens van Bavel
- Toegepaste gevelstenen: CO2-negatieve gevelstenen Pirrouet: Natural Grey - Loungy Red
- Aantal gevelstenen: 230.000
- Maatvaste gevelstenen: belangrijk voor de vele hoeken, kozijnen en doorlopende zichtlijnen
- Weefpatroon: het metselwerk verwijst naar de dekens uit de oude AaBe-fabriek
- Duurzaamheid: 26.000 kg CO2 opgenomen in de productiefase